Kto wypłaca odszkodowanie za wypadek w drodze do pracy?

Wypadek w drodze do pracy to zdarzenie, które może przytrafić się każdemu. Skutki takiego incydentu są odczuwalne nie tylko dla pracownika, ale również dla pracodawcy. Jednak aby zdarzenie zostało zakwalifikowane jako wypadek w drodze do pracy, muszą zaistnieć określone przesłanki, które szczegółowo są opisane w ustawie.

Wypadek w drodze do pracy to zdarzenie nagłe, na ogół wywołane przyczyną zewnętrzną, które zaistniało w czasie pokonywania trasy do pracy lub z pracy. Musi ono odbywać się bez zbędnych przerw, które wykraczałyby poza granicę potrzeby.

Obowiązkiem pracodawcy jest zebranie dokumentacji i zbadanie okoliczności zdarzenia oraz wykonanie karty wypadku pracy. Pracownikowi, który został poszkodowany w wypadku w drodze do pracy, przysługuje zasiłek chorobowy. Nie należy mu się z tego tytułu odszkodowane z ZUS.

Czego dowiesz się z tego artykułu?

• Co jest uważane za wypadek w drodze do pracy?
• Jakie są obowiązki pracodawcy po zgłoszeniu wypadku w drodze do pracy?
• Na jakie odszkodowanie może liczyć pracownik po wypadku w drodze do pracy?
• Kto wypłaca odszkodowanie pracownikowi?

Jak definiowany jest wypadek w drodze do pracy lub po pracy?

Jako wypadek w drodze do pracy uważa się nagle zdarzenie, które zostało wywołane przyczyną zewnętrzną. Musi ono wydarzyć się w drodze do lub z miejsca pracy.

Ustawa określa drogę do pracy lub z pracy jako:

• najkrótszą lub komunikacyjnie najdogodniejszą;
• nieprzerwaną lub przerwaną, jeśli przerwa jest życiowo i czasowo uzasadniona w granicach potrzeb;
• drogę z miejsca wykonywania pracy do miejsca zamieszkania.

Przepisy nie określają początku ani końca drogi. Na podstawie praktyki i orzecznictwa droga z domu do pracy rozpoczyna się w momencie przekroczenia przez pracownika drzwi domu/mieszkania, a kończy się w chwili przejścia przez bramę zakładu pracy. Droga z pracy do domu zaczyna się, gdy pracownik przekroczy bramę zakładu pracy, a kończy, gdy przekroczy próg i zamknie za sobą drzwi własnego mieszkania.

Wypadek w drodze do pracy może zostać uznany za zdarzenie także wtedy, gdy droga została przerwana, jednak tylko w sytuacji, gdy przerwa ta była życiowo uzasadniona. Oznacza to, że pracownik może zatrzymać się na chwilę, by odebrać dziecko z przedszkola, zrobić zakupy spożywcze, zatankować auto, usunąć usterkę pojazdu itd.

Przeczytaj także: Jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy po śmierci pracownika?

Jakie obowiązki ma pracodawca po zgłoszeniu wypadku?

Jeśli pracownik ulegnie wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy, wtedy powinien jak najszybciej zawiadomić o danym zdarzeniu pracodawcę. Należy ustalić okoliczności i przyczyny zaistnienia wypadku. Pomimo tego, że zajście w drodze do pracy nie jest tożsame z wypadkiem przy pracy, to jednak na pracodawcę nałożone są określone obowiązki związane z tym, zdarzeniem.

Po otrzymaniu informacji o wypadku pracownika w drodze do lub z pracy pracodawca powinien:

• Zgłosić wypadek do ZUS-u – niezbędne jest przekazanie dokumentacji, w tym zaświadczenia Z-3 oraz innych dokumentów, np. oświadczenie poszkodowanego oraz dowody okoliczności zdarzenia.
• Zebrać dokumenty dotyczące okoliczności zdarzenia – nawet, gdy incydent nie jest uznany za wypadek przy pracy, pracodawca powinien zgromadzić wszystkie informacje dotyczące zdarzenia. Ważne są szczegóły jak trasa do pracy, czas wypadku, świadkowie oraz dowody (np. bilety komunikacji miejskiej, zapis GPS).
• Przeprowadzić odpowiednie postępowanie – istotny element, który pozwoli ustalić, czy wypadek spełnia wszystkie przesłanki do uznania go za wypadek w drodze do pracy lub z pracy.

Pomimo tego, że przy takim zdarzeniu nie jest wymagane powołanie zespołu powypadkowego, to obowiązkiem pracodawcy jest zebranie dokumentacji dotyczącej zdarzenia. Powinien on również sporządzić kartę wypadku.

Gdy zdarzenie spełnia przesłanki do uznania go za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, wtedy pracodawca przekazuje kartę wypadku do ZUS-u. Na podstawie tego dokumentu Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyduje o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Zasady prowadzenie postępowania po wypadku są określone w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Dokument ten reguluje zasady uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do/z pracy. Pracodawca ma obowiązek sporządzić kartę wypadku w ciągu 14 dni od momentu zgłoszenia wypadku przez pracownika oraz dostarczeniu oświadczeń świadków zdarzenia.

Przeczytaj także: jak ubezpieczyć pracownika w podróży służbowej?

Czy za wypadek w drodze do pracy przysługuje jednorazowe odszkodowanie?

Pracownik, który ulegnie wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy ma prawo do wynagrodzenia chorobowego. Może też przysługiwać mu zasiłek chorobowy (w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku) w zależności od liczby dni niezdolności do pracy wykorzystanych w danym roku. Świadczenie z ubezpieczenia wypadkowego wypłacane jest pracownikom, którzy ulegli wypadkowi przy pracy np. podczas obsługiwania maszyny na hali produkcyjnej.

Gdy niezdolność do pracy trwa dłużej niż 33 dni, poszkodowany pracownik może starać się o zasiłek rehabilitacyjny. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje na ogólnych zasadach przez maksymalnie 12 miesięcy.

Według art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych jednorazowe odszkodowanie przysługuje:

• osobie ubezpieczonej (np. pracownik), która doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy albo choroby zawodowej;
• członkom rodziny osoby ubezpieczonej, która zmarła wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Przepisy nie nakazują wypłaty odszkodowania dla osoby poszkodowanej wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Poszkodowany pracownik może wymagać odszkodowania z OC w życiu prywatnym, jeśli sprawca wypadku posiadał takie ubezpieczenie. Może również otrzymać świadczenie z polisy na życie.

Wypadek w drodze do pracy – kto płaci odszkodowanie?

W przypadku zdarzenia, jakim jest wypadek w drodze do pracy lub z pracy, poszkodowanemu nie przysługuje jednorazowe świadczenie z ZUS. Przepisy przewidują takie odszkodowanie tylko dla wypadków przy pracy.

Jednak w sytuacji wypadku w drodze do pracy pracownik powinien ustalić, czy jest objęty grupowym ubezpieczeniem na życie. Niektóre polisy grupowe przewidują odszkodowanie za szkody wynikające z wypadku, który wydarzył się w drodze do pracy lub w czasie powrotu z pracy. W takim przypadku należy zgłosić się do ubezpieczyciela lub osoby odpowiedzialnej za ubezpieczenia na życie w firmie.

Odszkodowanie za wypadek w drodze do pracy lub z pracy pracownik może otrzymać również w prywatnego ubezpieczenia NNW (Następstwa Nieszczęśliwych Wypadków).

Zdarza się, że o odszkodowanie i zadośćuczynienie można ubiegać się u sprawcy wypadku (OC w życiu prywatnym), a także od zarządcy drogi. Taka sytuacja zaistnieje, gdy do wypadku w drodze do/z pracy dojdzie wskutek wyniku komunikacyjnego wypadku lub na śliskiej niezabezpieczonej nawierzchni.

>> Dowiedz się: jak wybrać najlepsze ubezpieczenie pracowników?

Co z odszkodowaniem, gdy pracownik spóźni się ze zgłoszeniem wypadku w drodze do pracy?

Zgodnie z art. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy (Rozporządzenie wypadkowe) poszkodowany pracownik powinien niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o wypadku. Może to nastąpić także niezwłocznie po ustaniu przeszkód umożliwiających niezwłoczne zawiadomienie, np. po odzyskaniu przytomności i polepszeniu samopoczucia. Przepisy nie ograniczają terminu zgłoszenia wypadku. Zasada ta dotyczy tylko poszkodowanej osoby. Jednak nakładają granice na pracodawcę, który musi sporządzić kartę wypadku w ciągu 14 dni od dnia, w którym został powiadomiony o wypadku. Gdy jest to niemożliwe, wtedy pracodawca musi wypełnić pole nr 3 w bloku IV karty wypadkowej. Opisuje tam, dlaczego nie wypełnił formularza w przepisowym terminie.

Wypadek w drodze do pracy – najważniejsze informacje

• Wypadek w drodze do pracy to nagłe zdarzenie, które zobowiązuje pracodawcę do wypełnienia odpowiednich procedur i wymaga od niego znajomości przepisów prawa.
• W sprawie szczegółowych zasad postępowania przy zdarzeniach w drodze do pracy warto korzystać z oficjalnych wytycznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów prawa.
• Wypadki tego typu na ogół dotyczą osób zatrudnionych na umowę o pracę, czyli pracowników, którzy każdego dnia pokonują trasę z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania zatrudnienia.
• Istotne jest przede wszystkim ustalenie, czy ewentualne odstępstwo od trasy było życiowo uzasadnione.
• Fakt ten może mieć istotne znaczenie dla zakwalifikowania zdarzenia jako wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
• Za tego typu zdarzenie poszkodowanemu nie należy się jednorazowe odszkodowanie z ZUS. Może on liczyć tylko na świadczenia z polisy na życie lub z ubezpieczenia OC sprawcy.

>> Czytaj także: Wypadek przy pracy a ubezpieczenie pracownicze

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy definicja wypadku w drodze do pracy obejmuje zdarzenie podczas pracy zdalnej?

Nie, jeśli do zdarzenia doszło już w miejscu pracy zdalnej, podczas zwykłego wykonywania funkcji lub realizacji zadań zawodowych. Wtedy sprawę ocenia się przez pryzmat związku z pracą, a nie dojazdu.

Czy przejazd z uczelni albo drugiej pracy do firmy może zostać uznany za drogę do pracy?

Tak, droga związana z odbywaniem nauki lub wyjazdem z miejsca innego zatrudnienia może być istotna, jeśli prowadzi do pracy bez nieuzasadnionych objazdów. Znaczenie ma też wybór trasy ze względów komunikacyjnych.

Czy przerwa na posiłek w trasie może wpłynąć na wypłatę należnych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego?

Nie musi, jeśli była krótka i wynikała ze zwykłego spożywania posiłków, a postój nie przekraczał granic potrzeby. Przy ocenie znaczenie mają czas przerwy, powód zatrzymania i miejsce zdarzenia.

Podsumowanie:

• Wypadek w drodze do pracy lub z pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, do którego dochodzi podczas pokonywania najkrótszej lub komunikacyjnie najdogodniejszej trasy, przy czym niektóre życiowo uzasadnione przerwy nie wykluczają uznania zdarzenia za wypadek.
• Po zgłoszeniu wypadku pracodawca powinien ustalić okoliczności zdarzenia, zebrać niezbędną dokumentację oraz sporządzić kartę wypadku.
• Osobie poszkodowanej w wypadku w drodze do pracy lub z pracy nie przysługuje jednorazowe odszkodowanie z ZUS, ale może ona otrzymać wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru.
• Dodatkowe świadczenie lub odszkodowanie może przysługiwać z prywatnego ubezpieczenia NNW, grupowej polisy na życie, OC sprawcy wypadku, a w określonych sytuacjach również od podmiotu odpowiedzialnego za stan drogi.
• Pracownik powinien jak najszybciej poinformować pracodawcę o wypadku, choć przepisy nie wskazują konkretnego terminu zgłoszenia, a opóźnienie może utrudnić ustalenie okoliczności zdarzenia.